فصلنامه
نویسنده = Movahedi Naini, S.A.
علوم خاک

سنتز ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن (GO-P) و بررسی تأثیر آن بر فراهمی فسفر در گندم (Triticum aestivum L.)

دوره 38، شماره 3، مرداد و شهریور 1403، صفحه 397-383

https://doi.org/10.22067/jsw.2024.87114.1394

هانیه عسگری، مجتبی بارانی مطلق، سید علیرضا موحدی نائینی، امیر بابائی

چکیده اکسید گرافن به‌دلیل سطح بسیار زیاد و ساختار دو بعدی منحصر به فرد، بستر ایده‌آلی را برای بارگیری مواد مغذی و بررسی پتانسیل این ماده جدید در رهاسازی عناصر غذایی فراهم می‌کند. در این مطالعه سنتز ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن (GO-P) به‌عنوان منبع تأمین فسفر انجام شد. بدین منظور سنتز اکسید گرافن به روش هامرز و بارگذاری آهن بر روی اکسید گرافن صورت گرفت و سپس بارگذاری فسفات بر روی ترکیب اکسید گرافن-آهن انجام شد که یون آهن در این ترکیب، به‌عنوان پل عمل می‌کند. غلظت فسفر و آهن کل، pH، EC، آنالیز طیف‌سنجی پراش پرتو ایکس (EDS)، وزن مخصوص ظاهری و ظرفیت نگهداشت آب کود در خاک ترکیب سنتز شده فسفر اندازه‌گیری شد. نتیجه آنالیز EDS، بارگذاری فسفر بر روی اکسید گرافن را تأیید نمود. ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن (GO-P) به‌صورت پودری شکلسیاه رنگ، دارای 5/35 درصد P2O5، 1/31 درصد P2O5 محلول در آب، 6/19 درصد آهن و 28/15 درصد پتاسیم کل بود. هدف از این مطالعه بررسی برخی از خصوصیات ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن (GO-P) و اختلاط آن با کود سوپر فسفات تریپل به نسبت 50:50 درصد فسفر (GO-P-TSP) در مقایسه با کود محلول سوپر فسفات تریپل (TSP) و تأثیر آنها بر غلظت عناصر غذایی در اندام هوایی گیاه گندم بود. آزمایش گلخانه‌ای از طریق آنالیز واریانس یکطرفه (ANOVA) با 10 تیمار شامل سه سطح کودی (1-ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن، 2-سوپر فسفات تریپل و 3- اختلاط ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن و سوپر فسفات تریپل با نسبت 50:50 درصد فسفر) و سه سطح کوددهی (10، 15و 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و یک شاهد بدون کوددهی فسفر در سه تکرار انجام و با استفاده از نرم‌افزارSAS  تجزیه آماری شدند. مقایسه میانگین‌ها در سطح اطمینان 99 درصد با استفاده از آزمون LSD انجام شد. طبق نتایج بدست آمده pH ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن 8/5 که تقریباً 5/2 واحد بالاتر از کود سوپر فسفات تریپل، وزن مخصوص ظاهری آن 32/0 که به‌طور قابل توجهی از کود سوپر فسفات تریپل کمتر و EC آن مشابه EC کود سوپر فسفات تریپل بود. ظرفیت نگهداشت آب کود در خاک با تیمار ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن (GO-P) در مقایسه با خاک (شاهد) و سایر ترکیبات اضافه شده به خاک، بالاترین مقدار بود. بیشترین وزن تازه اندام هوایی (6/10 گرم در گلدان)، وزن خشک اندام هوایی (03/2 گرم در گلدان)، غلظت فسفر در اندام هوایی (31/0 درصد) و غلظت فسفر خاک بعد از برداشت گیاه (5/9 میلی‌گرم بر کیلوگرم) مربوط به تیمار ترکیب فسفره بر پایه اکسید گرافن در سطح 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. این پژوهش نشان داد ترکیب مبتنی بر اکسید گرافن در مقایسه با کود سوپر فسفات تریپل کارایی بالاتری در رشد رویشی و افزایش فراهمی فسفر داشت.

علوم خاک

اثر محلول‌پاشی سولفات آهن و روی بر عملکرد علوفه و غلظت آهن و روی در ذرت علوفه‌ای (Zea mays L.)

دوره 37، شماره 6، بهمن و اسفند 1402، صفحه 907-922

https://doi.org/10.22067/jsw.2023.83811.1320

کوثر اسدی، مجتبی بارانی مطلق، سیدعلیرضا موحدی نائینی، طالب نظری

چکیده آهکی بودن خاک­های کشاورزی از عوامل اصلی کاهش کارایی جذب عناصر کم مصرف آهن و روی از محلول خاک و کاهش عملکرد گیاهان زراعی در اکثر مناطق ایران محسوب می­شوند. بنابراین به­منظور ارزیابی اثر محلول­پاشی سولفات آهن و روی بر عملکرد و کیفیت علوفه و نیز غلظت آهن در گیاه ذرت علوفه­ای (هیبرید 704 سینگل کراس) آزمایشی به­صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل شاهد (محلول­پاشی با آب مقطر)، محلول­پاشی عناصر کم­مصرف سولفات آهن (Fe SO4.7H2O (20%Fe)، سولفات روی (Zn SO4.7H2O (22% Zn و سولفات آهن + سولفات روی با غلظت 5 در هزار در مرحله 4 برگی، مرحله 8 برگی و هر دو مرحله (4 برگی و 8 برگی) بود. محلول­پاشی اوایل صبح و آبیاری به­صورت قطره­ای انجام شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بیشترین مقدار غلظت آهن اندام هوایی با میانگین 14/175 میلی­گرم بر کیلوگرم از محلول­پاشی آهن در هر دو مرحله 4 و 8 برگی بدست آمد که نسبت به محلول‌پاشی آهن در مرحله 8 برگی و مرحله 4 برگی افزایشی معادل 73/22 و 39/34 درصد را نشان داد. همچنین بیشترین مقدار غلظت روی اندام هوایی با میانگین 02/71 میلی­گرم بر کیلوگرم در گیاه ذرت علوفه­ای در تیمار محلول­پاشی روی در هر دو مرحله 4 و 8 برگی دیده شد که نسبت به تیمار شاهد 86/89 درصد غلظت روی را افزایش داد. بیشترین مقدار عملکرد و درصد پروتئین به‌ترتیب با میانگین 75/310 گرم بر متر مربع و 50/17 درصد از محلول­پاشی همزمان آهن و روی در هر دو مرحله 4 و 8 برگی بدست آمد که نسبت به محلول­پاشی آهن و روی در مرحله 4 و 8 برگی به‌ترتیب با میانگین 10/189 و 67/171 گرم بر متر مربع و 60/12 و 79/10 درصد افزایشی معادل با 50/19، 44/30، 02/5 و 14 درصد داشت که نشان می­دهد که محلول­پاشی همزمان آهن و روی در هر دو مرحله اثر بیشتری بر صفات مورد مطالعه در مقایسه با محلول­پاشی هر یک از عناصرآهن و روی به تنهایی دارد.

علوم خاک

تأثیر سرباره مس مواد آلی بر شاخص‌های فیزیولوژیک کمبود آهن گیاه سورگوم (Sorghum bicolor)

دوره 35، شماره 6، بهمن و اسفند 1400، صفحه 841-823

https://doi.org/10.22067/jsw.2021.14923.0

الهام میرپاریزی، مجتبی بارانی مطلق، سید علیرضا موحدی نائینی، رضا قربانی نصرآبادی، سمیه بختیاری

چکیده حدود 8/53 درصد سرباره مس را اکسیدهای آهن به خود اختصاص می­دهند، لذا در این مطالعه تأثیر سرباره مس به همراه ترکیبات آلی بر میزان آهن کل برگ، رنگدانه­های فتوسنتزی، شاخص SPAD، فعالیت آنزیم­های گیاهی (گایاکول پراکسیداز و گلوتاتیون پراکسیداز) و میزان آهن فعال در گیاه سورگوم (Sorghum bicolor) رقم اسپید فید به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار ارزیابی شد. تیمارهای آزمایشی شامل 5 سطح ماده آلی (پوست پسته و کود گاوی در دو سطح 2 و 4 درصد وزنی و نمونه شاهد بدون ماده آلی) و 11سطح آهن (شاهد یعنی بدون کاربرد مواد حاوی آهن (S)، سکوسترینFeEDDHA (Seq)6 به میزان 5 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک، سرباره مس به میزان 10 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک (S2)، سرباره مس به میزان 20 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک (S4)، سرباره مس به میزان 10 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک همراه با گوگرد (S2S°)، سرباره مس به میزان 20 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک همراه با گوگرد (S4S°)، سرباره مس به به میزان 10 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک همراه با گوگرد و تیوباسیلوس(S2S°T)، سرباره مس به میزان 20 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک همراه با گوگرد ((S4S°T، سرباره اسیدی شده مس به میزان 10 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک (S2a)، سرباره اسیدی شده مس به میزان 20 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک  (S4a)و محلول‌پاشی برگی آهن از منبع کود کلات (Fe-EDTA7) با غلظت 5 در هزار) بودند. نتایج نشان داد تیمار 4 درصد وزنی کود گاوی با سرباره به میزان 20 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک (C4S4) و تیمار 4 درصد وزنی کود گاوی با سرباره به میزان 20 میلی­گرم آهن در کیلوگرم خاک همراه با گوگرد و تیوباسیلوس(C4S4S°T)  بیش­ترین تأثیر را در افزایش شاخص­های مد نظر داشتند، به­طوری­که بیشترین میزان آهن فعال برگ­های جوان توسعه یافته (54 میلی­گرم در کیلوگرم) در تیمار (C4S4S°T) مشاهده شد که در مقایسه با تیمار شاهد (17 میلی­گرم در کیلوگرم) افزایش معناداری نشان داد. بررسی ضرایب همبستگی نشان داد که آهن فعال برگ­های جوان توسعه یافته گیاه سورگوم در مقایسه با غلظت آهن کل برگ­ها همبستگی بیشتری با شاخص­های فیزیولوژیک گیاه سورگوم نشان داد. لذا می­توان استفاده از غلظت آهن فعال برگ­های جوان توسعه یافته گیاه به­عنوان شاخص تشخیص کمبود آهن در گیاه به جای آهن کل گیاه را توصیه نمود. 

اثر تلقیح باکتری‌های ازتوباکترو آزوسپیریلیوم بر خصوصیات رشدی و فیزیولوژیکی گیاه جو تحت تنش شوری

دوره 34، شماره 3، تابستان 1399، صفحه 649-660

https://doi.org/10.22067/jsw.v34i3.81093

رضا خدادادی، رضا قربانی نصرآبادی، محسن علمائی، سید علیرضا موحدی نائینی

چکیده از جمله روش­های مناسب برای مقابله با شوری، تلقیح گیاهان زراعی با انواع مختلفی از باکتری­های ریزوسفری محرک رشد گیاه می­باشد. بدین منظور آزمایشی گلخانه­ای در قالب طرح کاملا تصادفی با آرایش فاکتوریل در سه تکرار روی گیاه جو رقم کارون انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار سطح تلقیح باکتری (بدون تلقیح (شاهد)، ازتوباکتر، آزوسپریلوم و تلقیح تلفیقی ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم) و دو سطح شوری (8 و 16 دسی زیمنس­بر متر) بودند. نتایج نشان داد که تنش شوری تاثیر منفی ودر مقابل، تلقیح باکتری تاثیر مثبت و معنی­داری بر ویژگی­های رشدی گیاه داشت. کاربرد تلفیقی باکتری­های ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم بهینه­ترین تیمار شناخته شد. تیمار تلفیقی سبب بهبود ویژگی­های رشدی گیاه و افزایش محتوی کلروفیل در هر دو سطح شوری شد. بر این اساس، محتوی کلروفیل a، b و کل در سطح شوری بالا به ترتیب به میزان 49/86، 136/117 و 97/127درصد نسبت به شاهد افزایش یافت. همچنین تیمار تلفیقی به ترتیب افزایش 39/65 و 94/55 درصدی اسید­آمینه پرولین را نسبت به شاهد در سطوح شوری 8 و 16 دسی‌زیمنس­برمتر به همراه داشت. از سویی، تیمار تلفیقی در هر دو سطح شوری تاثیر معنی­داری بر افزایش غلظت عناصر غذایی اندام هوایی داشت. بر این اساس در سطح شوری بالا به ترتیب افزایش 97/81، 80 و 67/66 درصدی غلظت نیتروژن، فسفر و پتاسیم در مقایسه با شاهد مشاهده شد. تجمع یون سدیم در تمامی تیمارهای باکتریایی در هر دو سطح شوری نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت. این یافته­ها نشان دهنده اثر مثبت تلقیح باکتریایی بر رشد و جذب عناصر غذایی جو تحت تنش شوری بود.

تاثیر روش های مختلف خاک ورزی بر روی مقدار پتاسیم قابل جذب خاک با عصاره‌گیرهای مختلف در یک خاک با سطح ویژه زیاد

دوره 29، شماره 4، پاییز 1394، صفحه 966-979

https://doi.org/10.22067/jsw.v0i0.21882

مهدی حسینی، سید علیرضا موحدی نائینی، ابوالفضل بامری

چکیده به منظور بررسی تاثیر شدت خاک ورزی بر روی پتاسیم قابل جذب خاک در خاک های حاوی رس ایلایت و با محدودیت پتاسیم قابل جذب در منطقه گلستان پژوهشی در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی با 5 تیمار و 4 تکرار، طی سال زراعی 89- 88 در اراضی زراعی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان واقع در سید میران اجرا گردید. پنج روش مختلف خاک ورزی شامل شخم با گاوآهن برگرداندار سوار به عمق (25-20 سانتیمتر) به همراه یک شخم با دیسک، رویتواتور (17-12 سانتیمتر)، دیسک (10-8 سانتیمتر)، چیزل (30-25 سانتیمتر) و نظام بدون خاک ورزی بودند. نتایج نشان داد که مقدار پتاسیم خاک با همه عصاره‌گیرها (تترافنیل بران سدیم، استات آمونیوم، اضافه بار پتاسیم و پتاسیم محلول) در تیمار خاک ورزی گاوآهن برگرداندار نسبت به سایر روش های خاک ورزی کمتر بود. زیرا مقاومت مکانیکی در تیمار گاوآهن برگرداندار نسبت به سایر روش های خاک ورزی کمتر شد در نتیجه رشد و توسعه ریشه و جذب پتاسیم توسط گیاه افزایش و در نتیجه پتاسیم خاک کاهش یافت. افزایش شدت خاک ورزی بر غلظت پتاسیم با عصاره گیرهای مختلف فقط در مرحله قبل از خوشه دهی تأثیر معنی داری داشت. خاک ورزی با استفاده از گاوآهن برگرداندار در خاک مورد مطالعه با محدودیت پتاسیم با افزایش تراکم ریشه و سطح تماس ریشه با خاک موجب افزایش جذب پتاسیم توسط گیاه و افزایش تعداد خوشه در واحد سطح و عملکرد گردید. زمانی می توان از عصاره گیرهای خاک برای پیش بینی جذب عناصر توسط گیاه و عملکرد استفاده کرد که رشد ریشه با تیمارهای مختلف یکسان و همبستگی غلظت عناصر غذایی خاک با جذب آنها یک همبستگی مثبت و معنی دار باشد.