فصلنامه
نویسنده = طالب نظری
علوم خاک

ارزیابی تأثیر جایگزینی استروویت با کود سوپر فسفات تریپل بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی و فراهمی فسفر در گیاه گندم

دوره 38، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1403، صفحه 127-142

https://doi.org/10.22067/jsw.2024.85725.1362

طالب نظری، مجتبی بارانی مطلق، سید امید رستگار، محمد حسین سدری

چکیده استروویت (فسفات آمونیوم منیزیم) یک ماده معدنی با حلالیت کم در آب است که به‌طور افزاینده­ی از تصفیه خانه­های فاضلاب بازیابی می­شود. هدف از این پژوهش بررسی اثر استروویت جایگزین شده با کود سوپر فسفات تریپل بر شاخص­های فیزیولوژیکی و فراهمی فسفر در گیاه گندم بود. بدین منظور آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار به‌صورت گلدانی به مدت 10 هفته به اجرا درآمد. فاکتورها شامل کاربرد نسبت­های مختلف کود استروویت جایگزین شده با سوپر فسفات تریپل (S0:P100، S25:P75، S50:P50، S75:P25 و S100:P0) و 4 سطح فسفر (صفر، 50، 100 و 150 کیلوگرم سوپر فسفات در هکتار) بود. میزان کاربرد استروویت بر اساس مقدار فسفر کل (P2O5) سوپر فسفات تریپل محاسبه شد. بر پایه نتایج بدست آمده نوع تیمار کودی و سطوح مصرف و اثر متقابل آنها بر تمامی تیمارهای مورد بررسی بجز وزن تر و ارتفاع، در سطح احتمال یک درصد (p < 0.01) معنی­دار شد. مقایسه میانگین داده­ها نشان داد بیشترین مقدار وزن تر اندام­هوایی 79/7 گرم در گلدان، وزن خشک اندام هوایی 130/1 گرم در گلدان ، ارتفاع 66/29 سانتی­متر و غلظت فسفر اندام هوایی 174/0 درصد از کاربرد تیمار S75:P25 150 کیلوگرم سوپر فسفات در هکتار بدست آمد. همچنین نتایج نشان داد که کاربرد  S100:P0 150 کیلوگرم سوپر فسفات در هکتار در مقایسه با S0:P100 می­تواند مقادیر کلروفیلa، b، کل و کارتنوئید را به‌ترتیب به­میزان 78/7، 82/3، 44/6 و 84/6 درصد افزایش دهد. با وجود حلالیت کم استروویت (3 تا 5 درصد) به اندازه کود فسفر رایج، برای گیاهان زراعی مؤثر است. بنابراین توصیه می­شود زمان‌بندی و نرخ کاربرد استروویت در رابطه با تقاضای محصولات زراعی و باغی مختلف بهینه شود.

علوم خاک

اثر محلول‌پاشی سولفات آهن و روی بر عملکرد علوفه و غلظت آهن و روی در ذرت علوفه‌ای (Zea mays L.)

دوره 37، شماره 6، بهمن و اسفند 1402، صفحه 907-922

https://doi.org/10.22067/jsw.2023.83811.1320

کوثر اسدی، مجتبی بارانی مطلق، سیدعلیرضا موحدی نائینی، طالب نظری

چکیده آهکی بودن خاک­های کشاورزی از عوامل اصلی کاهش کارایی جذب عناصر کم مصرف آهن و روی از محلول خاک و کاهش عملکرد گیاهان زراعی در اکثر مناطق ایران محسوب می­شوند. بنابراین به­منظور ارزیابی اثر محلول­پاشی سولفات آهن و روی بر عملکرد و کیفیت علوفه و نیز غلظت آهن در گیاه ذرت علوفه­ای (هیبرید 704 سینگل کراس) آزمایشی به­صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل شاهد (محلول­پاشی با آب مقطر)، محلول­پاشی عناصر کم­مصرف سولفات آهن (Fe SO4.7H2O (20%Fe)، سولفات روی (Zn SO4.7H2O (22% Zn و سولفات آهن + سولفات روی با غلظت 5 در هزار در مرحله 4 برگی، مرحله 8 برگی و هر دو مرحله (4 برگی و 8 برگی) بود. محلول­پاشی اوایل صبح و آبیاری به­صورت قطره­ای انجام شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بیشترین مقدار غلظت آهن اندام هوایی با میانگین 14/175 میلی­گرم بر کیلوگرم از محلول­پاشی آهن در هر دو مرحله 4 و 8 برگی بدست آمد که نسبت به محلول‌پاشی آهن در مرحله 8 برگی و مرحله 4 برگی افزایشی معادل 73/22 و 39/34 درصد را نشان داد. همچنین بیشترین مقدار غلظت روی اندام هوایی با میانگین 02/71 میلی­گرم بر کیلوگرم در گیاه ذرت علوفه­ای در تیمار محلول­پاشی روی در هر دو مرحله 4 و 8 برگی دیده شد که نسبت به تیمار شاهد 86/89 درصد غلظت روی را افزایش داد. بیشترین مقدار عملکرد و درصد پروتئین به‌ترتیب با میانگین 75/310 گرم بر متر مربع و 50/17 درصد از محلول­پاشی همزمان آهن و روی در هر دو مرحله 4 و 8 برگی بدست آمد که نسبت به محلول­پاشی آهن و روی در مرحله 4 و 8 برگی به‌ترتیب با میانگین 10/189 و 67/171 گرم بر متر مربع و 60/12 و 79/10 درصد افزایشی معادل با 50/19، 44/30، 02/5 و 14 درصد داشت که نشان می­دهد که محلول­پاشی همزمان آهن و روی در هر دو مرحله اثر بیشتری بر صفات مورد مطالعه در مقایسه با محلول­پاشی هر یک از عناصرآهن و روی به تنهایی دارد.

علوم خاک

اثر زغال زیستی اصلاح شده اسیدی بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی و فراهمی عناصر کم‌مصرف در گیاه کینوا (رقم گیزوان) در یک خاک آهکی

دوره 37، شماره 4، مهر و آبان 1402، صفحه 589-602

https://doi.org/10.22067/jsw.2023.82277.1281

مهری بزی عبدلی، مجتبی بارانی مطلق، امیر بستانی، طالب نظری

چکیده یکی از راه­های بهبود ویژگی شیمیایی و حاصلخیزی خاک­های آهکی، کاربرد مواد آلی از جملـه زغال زیستی تولید شده از ضایعات آلی است. اما زغال­های زیستی عمدتاً دارای pH قلیایی بوده و کاربرد مقادیر زیاد آنها می­تواند کمبود برخی عناصر غذایی را برای گیاه در خاک­های آهکی تشدید کند. اصلاح زغال زیستی با اسیدها باعث افزایش در دسترس بودن عناصر غذایی گیاهان در خاک‌های آهکی می‌شود. هدف از این پژوهش بررسی اثر زغال زیستی اصلاح شده با اسید از کاه برنج بر مقدارکلروفیل و غلظت عناصرکم مصرف گیاه کینوا (Chenopodium quinoa) (رقم گیزاوان) در یک خاک آهکی بود. به همین منظور آزمایشی در شرایط گلخانه­ای به­صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 4 تکرار به ‌صورت گلدانی اجرا شد. فاکتورها شامل 3 نوع زغال زیستی (اصلاح نشده، اصلاح شده با روش پیش اسیدی و اصلاح شده با روش پس اسیدی) و مقادیر مختلف مصرف زغال زیستی (0، 2 و 5 درصد وزنی) و در مجموع 36 گلدان بودند. مقایسه میانگین اثر تیمارهای مورد بررسی نشان داد با افزایش مقدار مصرف هر سه نوع زغال زیستی مقدار کلروفیل a، b، کل و کارتنوئید افزایش یافت به نحوی که بیشترین مقدار کلروفیل a، b، کل و کارتنوئید به ترتیب با میانگین 58/2، 54/1، 13/4 و 36/1 میلی­گرم بر گرم وزن تازه گیاه از تیمار 5 درصد زغال زیستی پس اسیدی بدست آمد. همچنین بیشترین غلظت آهن، روی، مس و منگنز در اندام هوایی به‌ترتیب با میانگین 48/229، 42/13، 85/3 و 37/23 میلی‌گرم بر کیلوگرم مربوط به تیمار 5 درصد زغال زیستی پس­اسیدی بود که نسبت به تیمار 5 درصد زغال زیستی پیش اسیدی به‌ترتیب افزایشی معادل 08/4، 24/13، 44/7 و 76/30 درصد داشت. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد کاربرد زغال زیستی اسیدی (پس اسیدی) می­تواند به­عنـوان روشـی مناسب برای ارتقاء حاصـلخیزی و فراهمی عناصر کم مصرف در خـاک­های آهکی مورد استفاده قرار گیرد.

اثر اسید هیومیک بر شاخص‌های فیزیولوژیکی کمبود آهن در گیاه کلزا (رقم هایولا 308)

دوره 32، شماره 6، زمستان 1397، صفحه 1191-1205

https://doi.org/10.22067/jsw.v32i6.73520

طالب نظری، مجتبی بارانی مطلق، اسماعیل دردی پور، رضا قربانی نصرآبادی، سمیه سفیدگر شاهکلایی

چکیده در این پژوهش، تأثیر کاربرد خاکی، محلول­پاشی و مصرف همراه با آب آبیاری اسیدهیومیک بر فرآهمی آهن، انواع کلروفیل و آنزیم­های گیاهی در گیاه کلزا (رقم هایولا 308) مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 10 تیمار در 4 تکرار به اجرا درآمد که تیمارها شامل مصرف خاکی اسیدهیومیک در سه سطح (1، 2 و 4 گرم بر کیلوگرم خاک)، محلول­پاشی اسیدهیومیک در سه سطح (1/0، 2/0 و 4/0 درصد)، همراه با آب آبیاری در سه سطح (1000، 2000 و 4000 میلی‌گرم در لیتر) و تیمار شاهد بود. نتایج به­دست آمده نشان داد که بیشترین مقدار آهن کل برگ مربوط به تیمار 4/0 درصد محلول­پاشی و کمترین مقدار مربوط به تیمار شاهد بود. همچنین بیشترین مقدار آهن کل ساقه و آهن فعال به ترتیب با میانگین 85 و 86/44 میلی­گرم بر کیلوگرم مربوط به تیمار 2000 میلی­گرم بر لیتر مصرف همراه با آب آبیاری اسیدهیومیک بود. بیشترین مقادیر کلروفیل a، b و کلروفیل کل به ترتیب با میانگین 58/3، 79/1 و 37/5 در تیمار محلول‌پاشی اسیدهیومیک باسطح 4/0 درصد دیده شد. بیشترین مقدار فعالیت آنزیم­های گیاهی سوپراکسید دیسموتاز و گلوتاتیون ‌پراکسیداز به ترتیب با میانگین 20/4 و 95/1 (Iu /gr.fw) مربوط  تیمار 1/0 درصد محلول پاشی اسیدهیومیک و بیشترین فعالیت آنزیم کاتالاز با میانگین 46/4 (Iu /gr.fw) مربوط به تیمار 1000 میلی گرم در لیتر مصرف همراه با آب آبیاری بود. همچنین همبستگی منفی بین آنزیم­های گیاهی با انواع کلروفیل و آهن فعال وجود داشت. آهن فعال و آنزیم­های آنتی اکسیدان که نشان­دهنده آهن درون سیتوپلاسم سلول­اند، شاخص­های مناسبی برای ارزیابی تحمل به کمبود آهن در مقایسه با سنجش آهن کل برگ می­باشند.