##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

مجتبی شکوهی سید حسین ثنائی نژاد

چکیده

در کشت دیم عوامل اقلیمی متعددی موثر هستند که از بین آن‌ها بارندگی به عنوان یک عامل بسیار تأثیرگذار شناخته می شود. هدف این مطالعه تعیین موثرترین دوره بارندگی در طی دوره رشد محصول جو دیم با استفاده از متغیرهای حاصله از شاخص تامین رطوبتی و بارندگی در شهرستان تبریز می باشد. شاخص بارندگی استاندارد شده (SPI) به عنوان شاخص تامین رطوبتی محصول در مقیاس های هفتگی لحاظ شد. نتایج نشان داد بیشترین همبستگی عملکرد با مقدار بارندگی در مقیاس زمانی ده هفتگی، بین 6 اسفند ماه تا 16 اردیبهشت ماه رخ می دهد. داده های این دوره زمانی بر اساس اینکه مقادیر شاخصSPI در مقیاس 28 هفتگی در هفته اول کاشت در حالت مرطوب (SPI28≥0) یا خشک (SPI28<0) باشند به دو رابطه خطی بین مقدار بارندگی و عملکرد تفکیک شد. در صورتی‌که در هفته اول کاشت SPI28≥0 باشد، مقدار بارندگی بین 6 اسفند تا 16 اردیبهشت 78 درصد تغییرات عملکرد را توجیه می کند. مقایسه شرایط تامین رطوبتی اوایل کاشت نشان می دهد که به ازای دریافت مقدار یکسان بارندگی در دوره ششم اسفند الی شانزده ام اردیبهشت ماه، در صورت وجود رطوبت در اوایل کاشت، عملکرد محصول تا بیش از60 درصد نسبت به شرایط خشک افزایش می‌یابد. از اینرو تنها یک دوره خاص بارندگی در طی دوره رشد بر عملکرد محصول تأثیر گذار نبوده و برای توجیه تغییرات عملکرد نسبت به بارندگی بایستی مقدار بارندگی در دوره ششم اسفند الی شانزده ام اردیبهشت ماه و شرایط تامین رطوبتی اوایل کاشت را همزمان در نظر گرفت.

جزئیات مقاله

مراجع
1- Alijani F., Karbasi A., Mozafari M. 2012. Survey of the Effects of Climate Change on Yield of Irrigated Wheat in Iran. Agricultural Economic and Development, 76: 143-167. (in Persian)
2- Arshad S., Morid S., Mobasheri M.R., Alikhani M.A. 2009. Development of Agricultural Drought Risk Assessment Model for Kermanshah Province (Iran), using satellite data and intelligent methods. Options Méditerranéennes, 80: 303–310.
3- Asadi H., Neishaboori M.R., Siadat H. 2003. Evaluating the Wheat Response Factor to Water (Ky) in Different Growth Stages in Karaj.Iranian Journal of Agriculture Science, 34: 579-576. (in Persian with English abstract)
4- Edwards D.C., and McKee T.B. 1997. Characteristics of 20th century drought in the United States at multiple time scales. Climatology Rep. 97–2, Department of Atmospheric Science, Colorado State University, Fort Collins, CO, May, 155 pp.
5- Ghorbani Kh., Khalili A., Iran Nejad P. 2008. Regional Estimation of Rainfed Wheat Yield Based on Precipitation Data. Agricultural Biotechnology, 8: 89-101. (in Persian with English abstract)
6- He Y., Wei Y., Depauw R., Qian B., Lemke R., Singh A., Cuthbert R., Mcconkey B., Wang H. 2013. Spring Wheat Yield in the Semiarid Canadian Prairies : Effects of Precipitation Timing and Soil Texture over Recent 30 Years. Field Crops Research, 149: 329–337.
7- Hlavinka P., Trnka M., Semera´ dova D., Dubrovsky´ M., Zˇ alud Z., Mozˇny M. 2009. Effect of drought on yield variability of key crops in Czech Republic. Agricultural and Forest Meteorology, 149: 431–442.
8- Kutcher H.R., Warland J.S., Brandt S.A. 2010. Temperature and precipitation effects on canola yields in Saskatchewan , Canada. Agricultural and Forest Meteorology, 150: 161–165.
9- Landau S., Mitchell R. A.C., Barnett V., Colls J.J., Craigon J., Payne R.W. 2000. A parsimonious, multiple-regression model of wheat yield response to environment. Agricultural and Forest Meteorology, 101: 151–166.
10- Licker R., Kucharik C.J., Thierry Doré, Lindeman M.J, Makowski D. 2013. Climatic impacts on winter wheat yields in Picardy , France and Rostov , Russia : 1973 – 2010. Agricultural and Forest Meteorology, 176: 25–37.
11- Mavromatis T. 2007. Drought index evaluation for assessing future wheat production in Greece. International Journal of Climatology, 27: 911–924.
12- McKee T.B., Doesken T.B., Kleist N.J. 1993. The relationship of drought frequency and duration to time scales. In: Proceedings of 8th Conference on applied Climatology,17-22 Jan,. American Meteorological Society, Boston, 179–184.
13- Mkhabela M., Bullock P., Gervais M., Finlay G., Sapirstein H. 2010. Assessing indicators of agricultural drought impacts on spring wheat yield and quality on the Canadian prairies. Agricultural and Forest Meteorology, 150: 399–410.
14- Mosaedi A., Kahe M. 2008. The Assessing Precipitation Effects on Yield Productions of Wheat and Barley in Golestan Province. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources, 15: 206-218. (in Persian with English abstract)
15- Naresh Kumar M., Murthy C.S., Sesha M.V.R., Roy P.S. 2009. On the use of Standardized Precipitation Index (SPI) for drought intensity assessment. Meteorological Applications, 16: 381–389.
16- Nielsen D.C., Halvorson A.D., Vigil M.F. 2010. Critical precipitation period for dryland maize production. Field Crops Research, 118: 259–263.
17- Qian B., De Jong R., Warren R., Chipanshi A., Hill H. 2009. Statistical spring wheat yield forecasting for the Canadian prairie provinces. Agricultural and Forest Meteorology, 149:1022–1031.
18- Quiring S.M., Papakryiakou T.N. 2003. An evaluation of agricultural drought indices for the Canadian prairies. Agricultural and Forest Meteorology, 118:49–62.
19- Sabziparvar A.A., Torkaman M., Maryanaji Z. 2013. Investigating the Effect of Agroclimatic Indices and Variables on Optimum Wheat Performance (Case study: Hamedan Province). Journal of Water and Soil, 26:1554-1567. (in Persian with English abstract)
20- Shookohi1 M., Bazrafshan J., khalili A,. Ghahreman N. 2011. Regional Assessment of Agricultural Drought Risk For Rainfed Barley. p. 303-311. 1st National Conference on Drought and Climate change. Research Institute for Water Scarcity and Drought in Agriculture and Natural Resources, May 18, 2011-Karaj, Iran. (in Persian)
21- Snyder R.L. 1985. Hand Calculating Degree Days. Agricultural and Forest Meterology, 35:353—358.
22- Sohrabie Mollayousef S., Fakheri Fard A., Bozorg Haddad O. 2012. Assessment the Effect of Intermittent Rainfall of Autumn and Winter on Annual Dry Farming Yield by Using the Time-Rain Indicator (RTI). Journal of Water and Soil, 26: 75-84. (in Persian with English abstract)
23- Talliee A.A, Bahramy N. 2003.The Effects of Rainfall and Temperature on the Yield of Dryland Wheat In Kermanshah Province. Journal of Water Research in Agriculture (Journal of Soil and Water Sciences), 17: 106-113. (in Persian with English abstract)
24- Tavakoli A.R. 2012. Single Irrigation and Sowing Date for Rainfed Barley in Maragheh Region and Estimation of Production Functions. Journal of Agricultural Engineering Research, 13:39-56. (in Persian with English abstract)
25- Vicente‐Serrano S.M., Cuadrat‐Prats J.M., Romo A. 2006. Early prediction of crop production using drought indices at different time‐scales and remote sensing data: application in the Ebro Valley (north‐east Spain). International Journal of Remote Sensing, 27: 511–518.
26- Wu H., Hubbard K.G., Wilhite D.A. 2004. An Agricultural Drought Risk-Assessment Model For Corn And Soybeans. International Journal of Climatology, 24:723–741
27- Zareabyaneh H., Bayat Varkeshi M.. Ildoromi A. 2012.Assessment of the effect of some climatic parameters, and ENSO phenomenon on wheat and barley yield (Case Study: Region of Hamedan). Iranian Water Research Journal, 9: 181-192. (in Persian)
ارجاع به مقاله
شکوهیم., & ثنائی نژادس. ح. (2016). تأثیر دوره های بارندگی و شاخص SPI به عنوان شاخص تامین رطوبتی بر عملکرد جو دیم (مطالعه موردی شهرستان تبریز). آب و خاک, 30(1), 210-221. https://doi.org/10.22067/jsw.v30i1.32444
نوع مقاله
علمی - پژوهشی