##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

صالح سنجری محمد هادی فرپور

چکیده

تا دهة 1960 ميلادي اغلب سؤالات باستان­شناختي با بهره­گيري از روش­هاي استدلال و تفسير در علوم اجتماعي و فلسفه پاسخ گفته مي­شد اما با شکل­گيري «باستان­شناسي نوين» از دهه 1960 ميلادي، کاربرد و اهميت علوم تجربي در پژوهش­هاي باستان­شناسي شناخته و بسياري از نظريات و فرضيات باستان­شناختي با کمک روش­هاي کمّي و آزمون­گري در علوم تجربي بازنگري شد. يکي از شاخه­هاي علوم تجربي که در تبيين شيوة معيشت گروه­هاي انساني گذشته، منشأيابي خاک سفالگري و معماري، گزينش خاک مناسب براي مرمت آثار باستاني، بررسي دلايل تخريب يا ماندگاري بناهاي تاريخي و دلايل ترک و تخريب شهرهاي باستاني نقش مهمي دارد، علم «خاک­شناسي» است. مقاله حاضر، به منظور مطالعه خاک­شناسي بخش­هاي قديمي و مرمت شدة ارگ حاکم­نشين تپه باستاني پنج هزار سالة کنارصندل جنوبي جيرفت به انجام رسيد. نتايج نشان داد درصد رس بخش قديمي حدوداً دو برابر بخش مرمت شده است. از سوی دیگر، میزان املاح بخش مرمت شده حدود 3 برابر خشت­های قدیمی می­باشد. اين نتايج نشان مي­دهد به تازگي خاکي با درصد رس کمتر و املاح بيشتر به منظور مرمت بنا به کار رفته است، در حالي‌که خاک بخش­هاي قديمي، احتمالاً توسط سازندگان اولية بنا از جاي ديگري از منطقه با درصد رس بيشتر و املاح کمتر آورده شده است. کاني­هاي رسي اسمکتيت، کلريت، ايليت، پاليگورسکيت و کائولينيت در خاک­هاي بخش مرمت شده مشاهده شد. از سوی دیگر، تمام کاني­های فوق‌الذکر به جز کاني پاليگورسکيت و سپیولیت در خاک بخش قديمي شناسايي شد. همچنين، در بخش­هاي قديمي مواد آلي، تکّه­هاي ذغال و قطعات خرد شدة سفال مشاهده شد که به نظر مي­رسد دليلي بر استحکام و پايداري بيشتر بخش­هاي قديمي نسبت به مرمت شده باشد.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

باستان¬شناسي نوين, کنار صندل جيرفت, رس, کاني, مرمت

مراجع
1- Angelucci D.E. 2003. Geoarchaelogy and Micromorphology of Abric de la Cativera (Catalonia, Spain). Catena 54.573-601.
2- Baldrama A.Kh., and Jiakomo K. 1998. Restoration and conservation of raw brick structures explored from archaeological investigations. In Price, S., Conservation and restoration of archaeological investigations. Translated by Mousavi, M.M. Tehran University Press.
3- Boroomand N., and Sanjari S. 2012. Impacts of climate change on soil clay mineral composition of the Jiroft region. The first desert Conference, International desert Research Center, Tehran University. (In Persian)
4- Bouyoucos G.J. 1962. Hydrometer method improved for making particle size analysis of soil. Agron. Journal 54: 464-465.
5- Farpoor M.H. 2010. Soil Data Comparison in the Old vs. Restored Section of the Bam Citadel Archaeological site in Kerman,Iran. Journal Agricultur Science Technology 12: 91-98.
6- Hadian Dehkordi M., Vatandoust M., Vatandoust R., Majidzadeh Y., and Kashi M. 2008. Archaeological Site of Konar Sandal, Jiroft, Iran Conservation of Earthen Remains. In 10th International conference on; Study and Conservation of earthen Architectural heritage, Bamako, Mali.
7- Hadian Dehkordi M. 2016. Soil science studies in historical and archaeological raw bricks of different areas in Iran. Science, Technology, Art Journal 75: 86-96.
8- 12th International meeting on Soil Micromorphology, Adana, Turkey, 2004.
9- Jackson M.L. 1975. Soil Chemical Analysis-advanced Course. University of Wisconsin College of Agriculture, Department of Soil Science, Madison, WI.
10- Karimi A., Khademi H., and Jalalian A. 2009. Genesis and distribution of palygorskite and associated clay minerals in soils and sediments of southern Mashhad. Irananin Journal of Crystallography and Mineralogy 16(4): 545-558. (In Persian with English abstract)
11- Khademi H., and Mermut A.R. 1998. Source of palygorskite in gypsiferous aridisols and associated sediments from central Iran. Clay Mineralogy 33: 561-578.
12- Kittrik J.A., and Hope E.W. 1963. A procedure for the particle size separation of soil for X-ray diffraction analysis. Soil Science Society 96: 312-325.
13- Majidzadeh Y. 2003a. Jiroft, the oldest orient civilization. Country heritage organization. P: 248.
14- Majidzadeh Y. 2003b. Jiroft, the oldest orient civilization. Anthropology Journal 2(4): 197-208.
15- Majidzadeh Y. 2009. Jiroft raw bricks and Ilami handwriting. Anthropology Journal 2(10): 97-126.
16- Nelson R.E. 1982. Carbonate and Gypsum. P. 181-196. In: A. L. Page et al.(ed), Methods of Soil Analysis. Part II. 2nd ed., Agron. Monogar. No: 9. ASA and SSSA. Madison, WI.
17- Nelson D.W., and Sommer L.E. 1982. Total Carbon, Organic Carbon and Organic Matter. pp. 539-577. In: A.L. Page et al., (Ed), Methods of Soil Analysis. Part II. 2nd ed., Agron. Monogar. No: 9, ASA and SSSA. Madison, WI.
18- Sanjari S., Farpoor M.H., Eghbal M.K., and Esfandiarpour I. 2011(a). Genesis, micromorphology and clay mineralogy of soils located on different geomorphic surfaces in Jiroft area. Journal Water Soil 25(2): 411-425. (In Persian with English abstract)
19- Sanjari S., Farpour M.H., Esfandiarpour I., and Karimian M. 2011(b). Micromorphology and clay mineralogy comparison of past and present soils in Jiroft area. Journal Water and Soil Science 15(58): 173-185. (In Persian with English abstract)
20- Stoops G. 2003. Guidelines for the analysis and description of soils and regolith thin sections. SSSA, Madison, WI. 182 p.
21- Watanabe K., Vatandoust R., and Okada Y. 2003. Physical, mineralogical and chemical properties of mud brick of the Choga Zanbi. In 9th International conference on the study and conservation of earthen architecture Terra 2003, Yazd, Iran.
ارجاع به مقاله
سنجری ص., & فرپور م. ه. (2019). مطالعه علل عدم پایداری بخش¬های جدید مرمت شده ارگ تاریخی کنارصندل جیرفت در مقایسه با بخش¬های پایدار قدیمی (بخشی از حوزه فرهنگی هلیل¬رود). آب و خاک, 33(2), 349-360. https://doi.org/10.22067/jsw.v33i2.78702
نوع مقاله
علمی - پژوهشی