فصلنامه
کلیدواژه‌ها = کارتنوئید
علوم خاک

اثر زغال زیستی اصلاح شده اسیدی بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی و فراهمی عناصر کم‌مصرف در گیاه کینوا (رقم گیزوان) در یک خاک آهکی

دوره 37، شماره 4، مهر و آبان 1402، صفحه 589-602

https://doi.org/10.22067/jsw.2023.82277.1281

مهری بزی عبدلی، مجتبی بارانی مطلق، امیر بستانی، طالب نظری

چکیده یکی از راه­های بهبود ویژگی شیمیایی و حاصلخیزی خاک­های آهکی، کاربرد مواد آلی از جملـه زغال زیستی تولید شده از ضایعات آلی است. اما زغال­های زیستی عمدتاً دارای pH قلیایی بوده و کاربرد مقادیر زیاد آنها می­تواند کمبود برخی عناصر غذایی را برای گیاه در خاک­های آهکی تشدید کند. اصلاح زغال زیستی با اسیدها باعث افزایش در دسترس بودن عناصر غذایی گیاهان در خاک‌های آهکی می‌شود. هدف از این پژوهش بررسی اثر زغال زیستی اصلاح شده با اسید از کاه برنج بر مقدارکلروفیل و غلظت عناصرکم مصرف گیاه کینوا (Chenopodium quinoa) (رقم گیزاوان) در یک خاک آهکی بود. به همین منظور آزمایشی در شرایط گلخانه­ای به­صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 4 تکرار به ‌صورت گلدانی اجرا شد. فاکتورها شامل 3 نوع زغال زیستی (اصلاح نشده، اصلاح شده با روش پیش اسیدی و اصلاح شده با روش پس اسیدی) و مقادیر مختلف مصرف زغال زیستی (0، 2 و 5 درصد وزنی) و در مجموع 36 گلدان بودند. مقایسه میانگین اثر تیمارهای مورد بررسی نشان داد با افزایش مقدار مصرف هر سه نوع زغال زیستی مقدار کلروفیل a، b، کل و کارتنوئید افزایش یافت به نحوی که بیشترین مقدار کلروفیل a، b، کل و کارتنوئید به ترتیب با میانگین 58/2، 54/1، 13/4 و 36/1 میلی­گرم بر گرم وزن تازه گیاه از تیمار 5 درصد زغال زیستی پس اسیدی بدست آمد. همچنین بیشترین غلظت آهن، روی، مس و منگنز در اندام هوایی به‌ترتیب با میانگین 48/229، 42/13، 85/3 و 37/23 میلی‌گرم بر کیلوگرم مربوط به تیمار 5 درصد زغال زیستی پس­اسیدی بود که نسبت به تیمار 5 درصد زغال زیستی پیش اسیدی به‌ترتیب افزایشی معادل 08/4، 24/13، 44/7 و 76/30 درصد داشت. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد کاربرد زغال زیستی اسیدی (پس اسیدی) می­تواند به­عنـوان روشـی مناسب برای ارتقاء حاصـلخیزی و فراهمی عناصر کم مصرف در خـاک­های آهکی مورد استفاده قرار گیرد.

اثر اسید هیومیک بر فراهمی کود فسفر و برخی صفات فیزیولوژیکی گیاه کلزا

دوره 33، شماره 6، زمستان 1398، صفحه 873-884

https://doi.org/10.22067/jsw.v33i6.77449

آمنه جهاندیده، مجتبی بارانی مطلق، اسماعیل دردی پور، رضا قربانی نصرآبادی

چکیده فسفر در مقایسه با دیگر مواد مغذی ضروری، دارای تحرک و قابلیت دسترسی کمتر برای گیاهان است. اگر چه فسفر به اشکال آلی و غیر آلی در خاک‌ها فراوان است، اما اغلب عامل مهم یا حتی محدود کننده اصلی برای رشد گیاه است. در این پژوهش اثرات مصرف هم­زمان اسید هیومیک و کود فسفر و روش­های کاربرد آن بر صفات فیزیولوژیک و فراهمی فسفر در گیاه کلزا (رقم هایولا 50) مورد بررسی قرار گرفت، بدین منظور آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار به­صورت گلدانی به اجرا درآمد. تیمارهای شامل فسفر در سه سطح (0، 50 و 100 میلی‌گرم کود سوپرفسفات تریپل بر کیلوگرم خاک)، اسید هیومیک در سه سطح (0، 5/0 و 1 گرم بر کیلوگرم خاک) و روش­های کاربرد همزمان اسید هیومیک و فسفر بود. اثرات متقابل اسید هیومیک و فسفر و روش­های کاربرد آن بر تمام صفات اندازه­گیری شده در سطح یک درصد معنی­دار شد. نتایج اثرات متقابل سه­جانبه سطوح اسید هیومیک، سطوح فسفر و روش‌های کاربرد نشان داد که بیشترین مقادیر در انواع کلروفیل (a، b و ab) و کارتنوئید در تیمار کودی 100 میلی­گرم بر کیلوگرم فسفر و سطح 1 گرم بر کیلوگرم مصرف همراه با آب آبیاری اسید هیومیک به­دست آمد. بیشترین مقدار غلظت فسفر اندام هوایی با میانگین 30/0 درصد در تیمار یک گرم بر کیلوگرم اسید هیومیک همراه با آب آبیاری با سطح 100 میلی­گرم بر کیلوگرم فسفر مشاهده شد هر چند با تیمار 5/0 گرم بر کیلوگرم اسید هیومیک همراه با آب آبیاری از لحاظ آماری اختلاف نداشت. بیشترین مقدار فسفر عصاره­گیری شده به روش اولسن با میانگین 16/41 میلی­گرم بر کیلوگرم و روش سلطان­پور و شواب با میانگین 24/5 میلی­گرم بر کیلوگرم مربوط به تیمار 100 میلی­گرم برکیلوگرم فسفر و مصرف خاکی یک گرم بر کیلوگرم اسید هیومیک بود. همچنین همبستگی بالا و معنی­داری بین فسفر عصاره­گیری شده به روش اولسن و سلطان­پور و شواب با صفات مورد مطالعه مشاهده شد. به­نظر می­رسد که استفاده از فسفر همراه با اسید هیومیک، بیشتر از کاربرد فسفر به‌تنهایی، می­تواند باعث افزایش فسفر قابل­دسترس در خاک و نیز غلظت فسفر در گیاه کلزا (هایولا 50) شود.