تخمین سطح مورد نیاز برای کنترل زه آب های شور با استفاده از حوضچه های تبخیری (مطالعه ی موردی: واحد میرزاکوچک خان در خوزستان)

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

چکیده

چکیده
زه آب های تولید شده در پروژه های آبیاری و زهکشی جنوب استان خوزستان با مشکل شوری همراه می‌باشد و تخلیه آن‌ها به منابع آب پذیرنده مثل رودخانه کارون با محدودیت هایی روبرو است. یکی از راهکارهای دفع زه آب، استفاده از حوضچه های تبخیری است. مهمترین مؤلفه جریان خروجی این حوضچه ها، تبخیر است. تبخیر از این حوضچه ها با توجه به شوری بالای زه‌آب، کمتر از آب خالص است. در این مطالعه با اصلاح رابطه فشار بخار اشباع آب شور نسبت به آب خالص و با استفاده از معادله‌ی پنمن، میزان تبخیر از حوضچه های تبخیری فرضی برای کنترل زه آب در واحد میرزا کوچک خان برآورد شده است. در نهایت با مقادیر تبخیر و حجم زه آب سالانه، سطح حوضچه های تبخیری لازم برای دفع زه آب تعیین شده است. با تبخیر از آب درون حوضچه ها، شوری آب درون حوضچه ها افزایش می یابد. افزایش شوری تا حد اشباع نمک در آب ادامه پیدا می کند و پس از آن نمک ها رسوب می کنند. نمک غالب زه آب ها در خوزستان NaCl است و حد اشباع این نمک در آب 300 گرم بر لیتر می باشد. نتایج نشان می دهد میانگین تبخیر سالانه از آب با شوری300 گرم بر لیتر برابر با 1903 میلی متر می باشد. با توجه به حجم زه آب تولیدی در واحد میرزا کوچک خان با سطح 12000 هکتار، به حوضچه هایی به وسعت 7740 هکتار نیاز می باشد. این مطالعه نشان می دهد که دفع زه آب های تولیدی در واحد های تولید نیشکر تنها به صورت حوضچه های تبخیری امکان پذیر نبوده و باید مدیریت هایی در جهت کاهش حجم زه آب و شوری صورت گیرد.

واژه‌های کلیدی: حوضچه های تبخیری، زه آب، فشار بخار آب اشباع

عنوان مقاله [English]

Estimation of required area for controlling saline drainage water by using evaporation ponds (Case study: Mirza Kuchak Khan project in Khuzestan)

نویسندگان [English]

  • H .R
  • A .L
  • A .N
چکیده [English]

Abstract
Drainage water created from irrigation and drainage projects in south of Khuzestan province are saline and its disposal to rivers such as Karoon river is faced with certain constraints. One of drainage water disposal strategies is using evaporation ponds, in which the most important outlet is evaporation. Evaporation rate of saline water of these ponds is lower than fresh water. In this study the evaporation rate of implicit ponds for drainage water control in Mirza Kuchak Khan Project was estimated by adjusting the saturation vapor pressure equation of saline water with regard to pure water and by using of Penman equation. Finally, using the evaporation and the annual drain water volume, the required area of evaporation ponds was determined. By evaporation of water from ponds the salinity of water increases. This increase of salinity continues until the salt saturation threshold is reached, and then salts precipitate. The most common salt in drainage water of Khuzestan province is NaCl which has a saturation threshold of 300 g/lit. The results showed that the average annual evaporation of water with 300 g/lit salt is 1903 mm. The drainage water volume produced from Mirza Kuchak Khan Project (12,000 ha area), requires evaporation ponds as big as 7740 ha. This study showed that disposal of the drainage water of sugarcane projects is impossible if only evaporation ponds are used, and therefore, other management options should be considered for reducing the volume and salinity of drainage water.

Key words: Evaporation ponds, Drainage water, Khuzestan, Salinity