بررسی حاصلخیزی خاک در تناوب های زراعی دوگانه گندم تحت شرایط مقادیر متفاوت نیتروژن و برگشت بقایا

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

چکیده

چکیده
به منظور بررسی اثر تناوب های زراعی دوگانه گندم، نیتروژن مصرفی و برگشت بقایا بر حاصلخیزی خاک در شرایط اقلیم سرد خراسان، آزمایشی در طی دو سال زراعی 87-1385 انجام شد. این آزمایش به‌صورت کرت های دوبار خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا در آمد. تناوب زراعی به عنوان عامل اصلی شامل پنج سطح (1- گندم_گندم 2- سیب زمینی_گندم 3- ذرت سیلویی_گندم 4- شبدر برسیم_گندم 5- چغندرقند_گندم) و کود نیتروژنه برای تمامی گیاهان پیش کاشت گندم به عنوان عامل فرعی با چهار سطح (1- بدون مصرف کود 2- مصرف کود 50 درصد کمتر از میزان توصیه 3- مصرف کود به میزان توصیه کودی 4- مصرف کود 50 درصد بیشتر از میزان توصیه) و برگشت بقایای محصول پیش کاشت گندم به خاک نیز به عنوان عامل فرعی فرعی با دو سطح ( 1- بدون برگشت بقایای گیاهی، 2- برگشت 50 درصد بقایای بجا مانده از محصول پیش کاشت) در نظر گرفته شد. نتایج آزمایش نشان داد که میزان نیتروژن خاک در طول آزمایش تحت تاثیر تناوب زراعی، مقدار نیتروژن مصرفی و برگشت بقایای محصول قرار نگرفت. نوع محصول پیش کاشت گندم تاثیر معنی داری بر میزان فسفر قابل استفاده خاک در عمق 30-0 سانتی‌متری داشت، در حالی که فسفر قابل استفاده خاک تحت تاثیر میزان مصرف کود نیتروژنه در گیاه پیش کاشت قرار نگرفت. نتایج آزمایش نشان داد که نوع گیاه پیش کاشت تاثیر معنی داری بر میزان پتاسیم باقی‌مانده در خاک به ترتیب پس از برداشت شبدر و گندم مشاهده شدند. در پایان سال دوم آزمایش اثر متقابل تناوب زراعی و برگشت بقایا بر میزان کربن آلی خاک در عمق 60-30 سانتی‌متری خاک معنی دار بود، در حالی که در سال اول آزمایش نوع محصول پیش کاشت و میزان مصرف نیتروژن بر کربن آلی خاک تاثیر معنی داری نداشت.

واژه‌های کلیدی: تناوب زراعی، فسفر، کربن آلی، گندم، نیتروژن

عنوان مقاله [English]

Evaluation of Soil Fertility in wheat-based double Cropping Systems under Different Rates of Nitrogen and Return of Crop Residue

نویسندگان [English]

  • M. Rahimizadeh
  • A. Zare Feizabadi
  • A. Kashani
  • A. Koocheki
  • M. Nassiri Mahallati
چکیده [English]

Abstract
This study was conducted under cold climate condition in Khorasan during 2006-2008 growing seasons to evaluation of soil fertility in wheat-based double cropping systems under different rate of nitrogen and return of crop residues. A randomized complete block design with split-split plot arrangement and three replicates was used. Main plots were five crop rotations namely: wheat-wheat, potato-wheat, silage corn-wheat, clover-wheat and sugar beet-wheat. Four sub plots were, N fertilizer rates in preceding crop including no N (control), 50% lower than recommended N rate, recommended N rate and 50% more than recommended N rate. The two sub-sub plots were preceding crop residue return including: no residue return (control) and 50% residue return. Results showed that soil nitrogen content was not affected by crop rotation, nitrogen rate and return of crop residues. Soil phosphorus content at 30-cm depth was significantly affected by preceding crop of wheat. Although, nitrogen rate and crop residue return were not influenced on soil phosphorus. Our results indicated that soil potassium content observed for the clover and wheat, respectively. There was a significantly interaction between preceding crop and return of crop residue for soil organic carbon in the 30 to 60 cm depth. But, soil organic carbon was not affected by preceding crop and nitrogen rate in the first year of experiment.

Keywords: Crop rotation, Nitrogen, Phosphorus, Organic carbon, Wheat