Evaluation of the nutritional status of hazelnut orchards with Dieback in Guilan province

Document Type : Research Article

Author

Assistant Professor of soil and water department, Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Rash,, Iran

10.22067/jsw.2026.99888.1568
Abstract
چکیده مبسوط:

مقدمه: فندق در استان گیلان سطحی بیش از 19000 هکتار را به خود اختصاص داده است. بررسی وضعیت عنصرهای غذایی در گیاهان، روشی مؤثر در تشخیص کمبودها و تعیین بهینۀ الگو عنصرهای غذایی پرمصرف و کم مصرف موردنیاز، افزایش عملکرد و نیز بهبود کیفیت محصولات کشاورزی است. نقش مهم این گیاه در پوشش گیاهی و حفاظت از خاک و اقتصاد جوامع محلی در دامنه های البرز شمالی همواره بسیار حائز اهمیت بوده است. در سال‌های اخیر با تغییرات شدید اقلیمی در محیط کوهستانی و عدم استفاده از روش‌های نوین عملیات به زراعی خصوصا تغذیه گیاهی، با معضل سرخشکیدگی وزردی برگ در برخی مناطق مواجه شده است. سبک بودن بافت خاک و تخلیه سریع عناصر غذایی از این خاک ها، عوارض طبیعی و شیب‌دار بودن و عمق اندک خاک، بارندگی های پائیزه و زمستانه، آهکی بودن خاک و مشکلات تغذیه ای ناشی از پ هاش بالای خاک که بر قابلیت استفاده برخی از عناصر به ویژه عناصر کم مصرف تأثیرگذار است. با بررسی تغییر غلظت عناصر غذایی در عملکردهای پایین و بالا در شرایط منطقه می‌توان وضعیت تغذیه‌ای باغات را مورد ارزیابی قرارداد و نشان داد که برای رسیدن به عملکرد مطلوب و رفع ناهنجاری‌های تغذیه‌ای گیاه می‌بایست چه شاخص‌هایی اصلاح شود. لذا این تحقیق، به منظور ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای باغات فندق واجد سرخشکیدگی در استان گیلان انجام شد.

مواد وروشها: به منظور ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای باغات فندق دارای سرخشکیدگی با استفاده از روش DOP و تجزیه شیمیایی برگ در استان گیلان در مناطق عمده تحت کشت آن در 41 باغ در سه شهرستان سیاهکل، املش و رودسر در سال زاعی (1400-1401) در باغات منطقه انجام گردید. باغات همگی بارور بیش از15 سال انتخاب شدند. انتخاب باغات با هماهنگی سازمان جهاد و مراکز خدمات تابعه با معضل سرخشکیدگی انتخاب گردیدند،به طوری که تعداد 10 با غ از عملکرد مطلوب وضعیت مناسبی قرار داشتند و تعداد 31 باغ نیز دارای سرخشکیدگی محدود و زردی شاخه‌ها بودند. برای نمونه‌برداری تعداد 10 درخت در هر باغ که از لحاظ سن و تیپ عملکرد و رقم (گرد اشکور) یکسان بودند بطور تصادفی و پراکنده انتخاب شد.

نتایج و بحث: حدود بهینه عناصر در باغات فندق خوب بدست آمد، بر اساس آن غلظت عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم به ترتیب 38/2، 07/0، 27/1،7/1،44/0درصد و برای عناصر آهن، مس، روی و منگنز نیز به ترتیب 83/512 ،93/15 ،37 و 25/105میلی‌گرم برکیلوگرم بدست آمد. . بررسی نتایج مربوط به محاسبات شاخص های DOPنشان می‌دهد عدم تعادل تغذیه ای درباغات منطقه وجود دارد. بر این اساس جمع قدر مطلق تمامی شاخص های (ΣDOP) باغ‌ها بیشتر از صفر بوده و عموما دارای مقادیری در دامنه بین16/67 تا04/460 در باغات بوده که بیانگر عدم تعادل تغذیه‌ای باغات می‌باشد .لازم به ذکر است که هر چه میزان جمع قدر مطلقDOP از صفر فاصله بیشتری داشته باشد به معنی عدم تعادل تغذیه‌ای مقادیر شدیدتر می باشد. بررسی ترتیب نیاز غذایی باغات فندق دارای سر خشکیدگی با توجه به تعداد شاخص های منفی نشان داد که نیاز غذایی آنها در حالت کلی به ترتیب اولویت در حال حاضر به صورت: N>Cu>Fe>Zn>Mn>Mg>P>K>Ca می‌باشد . عدم توجه به عناصری مانند نیتروژن، فسفر، منگنز، آهن، مس و روی و اینکه باغداران در طول سال‌های زیادی که از احداث باغ‌هایشان گذشته، کمتر از کودهای شیمیایی در مدیریت تغذیه باغ‌های خود استفاده نمودند، که برخی نقش کلیدی (نیتروژن، آهن و فسفر) در رشد ریشه، شاخه ها ، زردی و ریزش برگ داشته که نهایتا به سرخشکیدگی بخشی از شاخه ها یا کل درخت خواهند گردید.

نتیجه گیری: شاخص انحراف از درصد بهینه محاسبه شده در باغات مورد مطالعه بر اساس مقادیر حکایت از آن دارد که برخی عناصر غذایی عمدتاً در حالت کمبود قرار دارند که همین مسئله باعث بر هم خوردن تعادلات نسبی عناصر در گیاه و بروز مسائل گسترده مرتبط با تغذیه در باغات فندق منطقه دارد. درختان فندق منطقه اشکورات علاوه بر مشکلات تغذیه ای بویژه عناصر نیتروژن، آهن، فسفر سایر عوامل مانند تنش‌های اقلیمی، خاکی، بیماری های ریشه ای نیز، نقش کلیدی در جذب عناصر غذایی، رشد سرشاخه‌ها، زردی و ریزش برگ درختان داشته که به سرخشکیدگی درختان منجر خواهد شد. به این عوامل توجه ویژه‌ای داشته باشند. لذا باغداران می‌بایست در کنار توجه به وضعیت تغذیه‌ای، مدیریت باغ را نیز مورد توجه قرار دهند، خصوصا تنش های رطوبتی، توجه به بیماری ریشه، بنابراین، اجرای برنامه‌های کوددهی متعادل بر اساس آزمون خاک و برگ، تأمین به‌موقع عناصر غذایی محدودکننده، می‌تواند به بهبود وضعیت تغذیه‌ای و کاهش شدت این عارضه در باغ‌های فندق کمک کند

Keywords

Subjects

Send comment about this article
Enter Name.
Enter a valid email address.
Enter a vaid affiliation.
Enter comments (At leaset 10 words)
CAPTCHA Image
Enter Security Code Correctly.

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 17 November 2026

  • Receive Date 17 July 2026
  • Revise Date 11 November 2026
  • Accept Date 17 November 2026
  • First Publish Date 17 November 2026