فصلنامه
کلیدواژه‌ها = MJO

چگونگی پدیداری سامانه‏های بارش‏زای سنگین در جنوب غربی ایران و پیوند آن با ‏پدیدهMJO

دوره 28، شماره 5، پاییز 1394، صفحه 1072-1083

https://doi.org/10.22067/jsw.v0i0.28595

سید محمد جعفر ناظم السادات، کوکب شاهقلیان

چکیده انگیزه انجام این پژوهش بررسیبرخی از ویژگی‏های همدیدی بارش‏های سنگین در جنوب غربیایران و پیوند آن با پدیده نوسان‏های مادن-جولیان می‏باشد. چگونگی پراکنش ماهانه بارش و شناسایی سرچشمه‏های تولید بخار آب برای این بارش‏ها از دیگر اهداف پژوهش است.در این راستا، بارش روزانه ایستگاه‏های آبادان، اهواز، بندرعباس، بوشهر، شهرکرد و شیراز برای دوره 36 ساله 2011-1975و ایستگاه یاسوج برای دوره 21 ساله 2011-1990، در بازه ماه‏های نوامبر هر سال تا آپریل سال پس از آن گردآوری شد. داده‏های بارش از بزرگ به کوچک آراسته گردیدند و دو آستانه5 و10درصد بالایی به عنوان بارش‏های سنگین برگزیده شدند. بیشترین فراوانی بارش‏های سنگین در ماه‏های ژانویه، فوریه و دسامبردیده شد. در ایستگاه‏های اهواز، بندرعباس، بوشهر، شهرکرد و شیراز بیشترین بارش‏های سنگین در فاز 8،در ایستگاه آبادان در فازهای 7 و 8 و در ایستگاه یاسوج در فاز 2 رخ داده است. نقشه‏های همدیدی نشانگر آن است که هم‏راستا با حرکت خاور سوی پدیده MJO در پهنه استوایی اقیانوس هند، سامانه بارش‏های سنگین هم از گستره باختری و جنوب باختری ایران آغاز شده و پس از گذراندن پهنه‏های جنوب مرکزی، به بخش‏های خاوری ایران و سپس به افغانستان می‏رسند. گردش تند چرخندی هوا که بر پهنه دریای مدیترانه، دریای سرخ، خلیج فارس و دریای عرب چیره می‏شود بخش بنیادین بخار آب برای این بارش‏ها را فراهم می‏سازد. نقشه‏های همدیدی نشانگر آن است که بیشترین اندازه بخار آب این بارش‏ها از دریای عرب و پهنه باختری اقیانوس هند فراهم می‏گردد.

ارزیابی نشان پدیده نوسان‌های مادن-جولیان بر رخداد بارش‌های روزانه استان‌های سیستان و بلوچستان و فارس

دوره 26، شماره 6، زمستان 1391، صفحه 1372-1382

https://doi.org/10.22067/jsw.v0i0.19249

حبیب اله قائدامینی اسدآبادی، سید محمد جعفر ناظم السادات

چکیده نوسان های مادن جولیان یکی از پدیده‌های جوی حاره ای می باشد که با دوره های فعال همرفتی در پهنه های گرمسیری نیمکره شرقی در پیوند می باشد. همزمان با فاز فعال این پدیده کارکردهای همرفتی در سراسر پهنه های گرمسیری شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام افزایش می یابد. فازهایی از این پدیده که بارش های همرفتی آن در پهنه هایی رخ می دهد که با فازهای 3، 4، 5 و 6 مشخص می گردد، فاز مثبت و فازهایی که بارش های آن در پهنه های چیرگی فاز 1، 2، 7 و 8 رخ می دهد، فاز منفی نامیده شد. پیوند میان نمایه MJO و بارش‌های نوامبر تا آوریل در 7 ایستگاه که در استان های سیستان بلوچستان و فارس جای گرفته اند، در دوره زمانی 2005-1979 برای آگاهی از نشان فازهای این پدیده بر اندازه بارش و تواتر رخداد دوره‌های خشک و تر در مقیاس زمانی روزانه ارزیابی گردید. یافته‌های آماری نشان داد که اندازه بارش همزمان با چیرگی فاز منفی به گونه‌ی معنی‌داری از مقادیر بارش همزمان با چیرگی فاز مثبت بیشتر می‌باشد. در بیشتر ایستگاه ها، همزمان با چیرگی فازهای منفی MJO احتمال رخداد دور‌ه‌های تر در فاز 2 کمتر از فازهای 1، 7 و 8 می‌باشد. همچنین همزمان با چیرگی فازمثبت MJO احتمال رخداد دوره‌های خشک در فاز 4 و 5 به ترتیب در استان های فارس و سیستان بلوچستان، بیشتر از فازهای 3 و 6 می‌باشد.