پتانسیل یابی مناطق مستعد جهت اجرای سیستم های آبیاری تحت فشار با استفاده از GIS (مطالعه موردی: شبکه آبیاری و زهکشی باباخان)

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

چکیده

اجرای موفق سیستم های آبیاری تحت فشار در یک منطقه تابع عواملی از قبیل شرایط اقلیمی، کیفیت آب، وضعیت توپوگرافی، مشخصات خاک، نوع محصول و عوامل اقتصادی- اجتماعی می‌باشد. منظور از پتانسیل یابی برای اجرای سیستم آبیاری تحت فشار، انجام بررسی های لازم در ارتباط با وضعیت عوامل فوق الذکر می باشد. در این تحقیق روشی برای امتیاز دهی به عوامل تأثیرگذار در انتخاب سیستم های آبیاری تحت فشار، بسط و ارائه شده است. در این روش میزان تأثیر عوامل مختلف با استفاده از ارقام صحیح (3+) تا (3-) در 7 درجه امتیازگذاری می شوند. به منظور تأثیر بیشتر عوامل مهم تر و یا جلوگیری از اثرگذاری یکسان عوامل با درجه اهمیت متفاوت، ضریبی به عنوان وزن هر عامل، لحاظ گردیده است. این ضریب بر اساس شرایط پروژه با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی تعیین می شود. با تلفیق فرایند تحلیل سلسله مراتبی و سامانه GIS، این وزن در لایه های اطلاعاتی وارد شده ضرب شده است. امتیاز نهایی، از جمع جبری امتیازات به دست آمده هر عامل برای هر منطقه بدست می-آید. این امتیاز در واقع پتانسیل استفاده از هر یک از انواع سیستم های آبیاری تحــت فشار مـی باشد. در تحقیق حاضر پتانسیل یابی سیستم های آبیاری تحت فشار برای 12165 هکتار از اراضی پایاب سد در دست مطالعه باباخان، واقع در شهرستان بیجار استان کردستان انجام شده و نتایج به صورت نقشه هایی که در آن امتیازات هر منطقه از محدوده طرح برای هر یک از سیستم های آبیاری تحت فشار نشان داده شده است، ارائه شدند. نتایج این تحقیق نشان داد که از مجموع 12165 هکتار اراضی پایاب سد باباخان، 4598 هکتار برابر با 37 درصد آن برای آبیاری بارانی مناسب وکلیه اراضی مورد مطالعه برای آبیـاری قطـره ای مناسب بوده و هیچ گونه محدودیتی نداشتند. همچنین در محدوده مناسب آبیاری بارانی، سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک بالاترین امتیاز و سیستم آبیاری بارانی لوله چرخ دار در اولویت دوم قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Potentiality of Susceptible Regions for Pressurized Irrigation Systems Implementation Using GIS (Case Study: Babakhan Irrigation and Drainage Network)

نویسندگان [English]

  • M.M. Gharahdaghi
  • E. Maroufpoor
  • Kh. Babaei
  • F. Mansouri
چکیده [English]

Successful pressurized irrigation system accomplishment in a region is related to factors such as climatic conditions, water quality, topography condition, soil specifications, production variety and socio-economic factors. In this study a procedure has been expanded and introduced to scoring the effective factors in order to selection of pressurized irrigation system. In this procedure the degree of effectiveness are scored in 7 degrees by integer numbers of (-3) to (+3) on different factors. For preventing the equal effects of factors with different degrees of importance a coefficient as a weight of each factor has been taken into account. This coefficient on the base of special condition is determined by analytical hierarchy process. By analytical hierarchy process in corporation with geographical information system (GIS), this weight has been multiplied by the data layers. Final scores are provided by algebraic summation of each factor scores for each region. Really this score is the potential of each pressurized irrigation system. In this research potentiality of pressurized irrigation systems for 12165 hectares of down-stream lands of under study dam of Babakhan localized in Bijar of Kurdistan province is accessed and results are shown as maps with scores of each region of plan area for each pressurized irrigation systems. The results of this research show that out of 12165 hectares downstream lands of Babakhan dam, 4598 hectares (37%) were recognized proper to sprinkler irrigation and all of the investigated lands were proper to trickle irrigation. Also out of proper area for sprinkler irrigation, the portable riser sprinkler irrigation system has taken higher score and wheel move irrigation system ranked as second.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sprinkler irrigation
  • Trickle Irrigation System
  • Selection of Best System
  • Analytical Hierarchy Process